Şimdiki Çocuklar Harika – Aziz Nesin

Şimdiki Çocuklar Harika, rahat okuduğum, verilen mesajlardan dolayı da üzerinde çok düşündüğüm bir kitap oldu. Başlangıçta Aziz Nesin ”Bu kitabı, salt çocuklar için değil, anababalarla öğretmenler için de yazdım,” diyerek hedef kitlesini belirlemiş. Kitabı okurken Nesin’in sözündeki çocuk oldum, anne, hatta öğretmen oldum. İçimdeki çocuğa, çocuklarıma, öğrencilerime gittim. Kitapla ilgili olarak zihnimde kendimce bölümler oluşturdum. Birinci bölümde, 1967-1972 yıllarında çocuklarla ilgili olarak yayımlanmış bazı gazete haberleri ve araştırma sonuçları var. İkinci bölüm, mektup şeklinde oluşan romanı okuruyla buluşturuyor. Zeynep ve Ahmet’in birbirlerine yazdığı yirmi dokuz mektup olay örgüsünü oluşturuyor. Üçüncü bölümde Aziz Nesin’in yazdığı iki mektup ile Naci Girginsoy’un kitapla ilgili olarak yazdığı eleştiri yer alıyor . Yazarın ikinci mektubunda Onat Kutlar’ın bir konuşmasına yer verilmiş. Yazar kitabın sonunda kendine özgü bir imlâ kılavuzu paylaşmış. Böylece okuma sırasında hatalı gördüğümüz bazı yazılışların aslında yazarın tarzı olduğunu anlıyoruz.

Ceza, çocuğa bırakılırsa

Ceza ve çocuk sözcükleri bir arada ne kadar eğreti duruyor değil mi? 1967 yılına ait bir gazete haberinin başlığı kitabın ilk bölümünde geçiyor. Devamında başlığı açıklayan yazı, başka haber yazıları ve araştırma sonuçlarından oluşan içerik var. Beni romana hazırlayan sarsıcı bir bölüm. Biz yetişkinler rolümüz ne olursa olsun dokunduğumuz her çocuğun aynası oluyoruz. Bir çocuk evde annesini, babasını, okulda öğretmenini neden sevmez ki! Anne-baba olmayı dokunulmazlık zırhı gibi gören yetişkinlere, çocukları tarafından verilen cezalar bana çok çarpıcı geldi. Cezalar çocukların ailelerinin eğitim, ekonomi gibi özel şartlarına göre değişiyor. Romanın yazılma sürecinde girişteki verilerin etkili olduğunu düşünüyorum. Süreç, sizi bir okur olarak Zeynep ve Ahmet’in anlatımıyla sınavdan geçirecek.

Niçin mizah?

 Aziz Nesin, edebiyatımızın toplumsal gerçekçi yazarlarından. Kitapta dönemin aile yapısı, çocuk psikolojisi, eğitim sistemine ait kişisel ve toplumsal çıkarımlarda bulunabiliyoruz. Açıkçası günümüzde değişen bir şeyin olmadığını okuduğum her mektupta anladım. Yazar, bunu dikte etmeden mizahın inceliklerinden yararlanarak ortaya koyuyor. Okuyucu olarak geleneksel gülmecenin etkisiyle gülerken size sunulan sorunlarla da yüzleşiyorsunuz. Bunu şair Onat Kutlar kitabın sonunda şu şekilde ifade ediyor, “Çocuğa hayaller vermek yerine, onların gözüyle gerçek dünyamızı yansıtan, üstelik bunu çarpıcı bir mizah ve eleştiriyle yapan bu kitap küçük bir başeserdi.” Öyle sanıyorum ki eser bu yönüyle çocuk edebiyatında fark yaratmıştır.

Çocuklardan mektup var!

Aziz Nesin, kitabın sonunda çocuk okurlarına şöyle sesleniyor: “Sevgili çocuklarım, bu kitapta en yapılamayacak olanı yapmaya çalıştım, kendimi sizin yerinize koymaya uğraştım. Bu, hiç yapılamayacak olan bişeydir. Çünkü, büyümüş insanlarla kendi çocuklukları arasında belki bin, belki ikibin yıllık bir zaman vardır sanki. Onun için biz büyümüşler, kendi çocukluğumuzu unuturuz. Anneniz, babanız, öğretmeniniz de kendi çocukluklarını unutmuşlardır.”

Aziz Nesin, kitabını mektup türünün inceliklerini kullanarak yazmış. Bunu sevdim, mektup günümüzde dijital dünyanın bize hızla unutturduğu metin türlerinden. Kahramanlarımız ilkokul beşinci sınıf öğrencisi olan Zeynep ve Ahmet. Onların yazdıklarıyla aile, öğretmen merkezli aslında toplumun diğer yetişkinlerini de içine alan bir romanın okuyucusu oluyoruz. Olaylar iki çocuğun yaşadıklarını mektuplarda birbirlerine anlatmasıyla oluşuyor. Okuduklarınız iki çocuğun kahramandan karaktere dönüşmesinin yolculuğu. Kitabın mekânları Ankara ile İstanbul. Mekânın detayları çocukların anlatımında. Yazarımız sade, akıcı, anlaşılır bir anlatımla çocukların kişisel gelişim sürecinde yaşanılan olumsuzlukları gözler önüne seriyor.

Şimdiki Çocuklar Harika

Aziz Nesin, 1972 yılında kurduğu Nesin Vakfı aracılığıyla yardıma muhtaç çocuklara sahip çıkmış, onların eğitimine önem vermiş çok değerli bir yazarımızdır. Şimdiki Çocuklar Harika, çocukların yaşama hazırlanma sürecinde biz okurlarına rehber niteliğinde. Bu hassasiyetlere önem veren herkes bence kitabı okumalı, okutmalı. Hatta aileler, öğretmenler Zeynep ve Ahmet’in mektuplarını dramatize edip eğlenceli, küçük oyunlar hazırlasa ne güzel olur! Kitabın okuyucusu bir yetişkinse kendi içinde bir sorgulama yaşayabilir; çocuksa çevresinde olanları daha iyi yorumlayabilir. Bakınız çocuk kahraman Ahmet tam da bunu Zeynep’e nasıl yazmış “Niçin bize anlatmaya çalışmıyorlar da anlamazsınız diye kestirip atıyorlar?” Bu yakınmaya kitabın sonunda Aziz Nesin “Yaşlarınız küçük diye hiçbir gerçeğin sizlerden saklı kalmasından yana değilim. Çocukların anlayamayacakları hiçbir sorun yoktur,” diyerek sahip çıkıyor. Çocukları anlamak, onları anlatmak sizce kolay mı?

Peki siz Şimdiki Çocuklar Harika kitabını okudunuz mu? En çok dikkatinizi çeken neydi? Yorumlarda paylaşır mısınız?

Bookinton Aralık ayı yazarı olan Aziz Nesin hakkında daha fazla bilgi için buraya tıklayarak yazar dosyamıza göz atın.

Diğer kitap incelemeleri için tıklayın