Felsefeci İoanna Kuçuradi Hayatını Kaybetti

Türkiye’de felsefe ile insan hakları arasındaki köprüyü kuran isimlerin başında gelen Prof. Dr. İoanna Kuçuradi, 2 Ekim 2026’da İstanbul’da hayatını kaybetti. Hacettepe Üniversitesi Felsefe Bölümü’nün kurucusu, 4 Ekim’de 90 yaşına girecekti.

Mürsel ÇAVUŞ

Kuçuradi, tedavi gördüğü Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde yaşamını yitirdi. Doğum gününe denk gelen 4 Ekim Pazar günü Maltepe Üniversitesi’nde düzenlenen törenin ardından Şişli Rum Ortodoks Mezarlığı’nda toprağa verildi.

Zapyon’dan Hacettepe’ye

1936’da İstanbul’da doğan Kuçuradi, 1954’te Zapyon Kız Lisesi’ni, 1959’da İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü’nü bitirdi. Takiyettin Mengüşoğlu’nun yanında akademiye adım attı ve 1965’te “Schopenhauer ve Nietzsche’de İnsan Problemi” başlıklı teziyle doktorasını tamamladı. Erzurum’daki Atatürk Üniversitesi’nde üç yıl ders verdikten sonra 1969’da Hacettepe Üniversitesi Felsefe Bölümü’nü kurdu ve 2003’teki emekliliğine kadar bölümün başında kaldı. 2006’dan itibaren Maltepe Üniversitesi’nde ders verdi.

Uluslararası alandaki ağırlığı da az değildi. Dünya Felsefe Kuruluşları Federasyonu’nda (FISP) on yıl genel sekreterlik (1988–1998), ardından başkanlık (1998–2003) yaptı, sonra onursal başkanlığa getirildi. Hacettepe’de kurduğu İnsan Hakları ve Felsefe Araştırma Merkezi’ndeki UNESCO kürsüsünü yürüttü. Goethe Madalyası ve Türkiye Bilimler Akademisi Ödülü, aldığı onurlar arasında.

2010’da kurulan Uluslararası Ölüm Cezasına Karşı Komisyon’un üyelerinden biriydi. Gazete Oksijen’in aktardığına göre tavrını tek cümleyle özetliyordu: “İdam cezasını hiçbir şey haklı çıkartamaz.”

Felsefeyi Kürsüden İndirmek

Kuçuradi’nin öğrencileri onu “hocaların hocası” diye anıyor. Bunun nedeni yalnızca yetiştirdiği akademisyenler değil. Felsefeyi kavram tartışmasından çok, gündelik hayatta verilen kararların ve değerlendirmelerin aracı olarak gördü. Doğan Hızlan, Hürriyet’teki veda yazısına bu fikri başlık yaptı: “Felsefeyi hayatımıza getirdi.”

Bookinton okurları onu Ekim 2024’teki 17. Eğitimde Edebiyat Semineri’nin açılış konuşmasından hatırlayabilir. Kuçuradi orada da aynı şeyi söylüyordu: “Felsefi düşünce, kişilerin uygun bir eğitimle kazanabileceği bir bakıştır.” (17. Eğitimde Edebiyat Semineri Tamamlandı)

Kuçuradi Okumaya Nereden Başlamalı?

Kitaplarının büyük bölümü, kurucuları arasında yer aldığı ve uzun yıllar başkanlığını yaptığı Türkiye Felsefe Kurumu tarafından yayımlandı.

• Nietzsche ve İnsan ve Schopenhauer ve İnsan: Doktora tezinden doğan iki kitap, Kuçuradi’nin düşüncesinin başladığı yeri gösteriyor.
• İnsan ve Değerleri: 1971’de yayımlanan ve kuşaklarca felsefe öğrencisinin etiğe giriş kitabı olan çalışma. “Değer” sorununu görecelik ile mutlakçılık arasına sıkışmadan çözmeye çalışıyor. Yeni başlayacak okur için en iyi kapı bu.
• Etik ve Etik ve Etikler: İnsan ve Değerleri’nde açılan soruların, etiğin ne olduğu ve ne olmadığı üzerinden sürdürüldüğü kitaplar.
• Sanata Felsefeyle Bakmak: Bir sanat yapıtını değerlendirirken neye bakıldığını soran, edebiyat okurlarının da işine yarayacak bir kitap.
• İnsan Hakları: Kavramları ve Sorunları ve Adaletin Gerektirdiği Hukuk: Son dönemin, insan haklarının felsefi temelini kurmaya çalışan kitapları.

Kuçuradi’nin son kitabının adı, bütün çalışmasının sorusunu da taşıyor: Hukuk, adaletin gerektirdiği yerde mi duruyor?

Kaynaklar

• Anadolu Ajansı – Felsefeci Prof. Dr. İoanna Kuçuradi yaşamını yitirdi
• BirGün – Hocaların hocası Prof. Dr. İoanna Kuçuradi hayatını kaybetti
• Gazete Oksijen – Türkiye felsefesinin simge isimlerinden İoanna Kuçuradi hayatını kaybetti
• Hürriyet – Doğan Hızlan, Felsefeyi hayatımıza getirdi
• FISP – Ioanna Kucuradi

Diğer haberleri okumak için tıklayın.