Tramvay 83 – Fiston Mwanza Mujila

İsimsiz bir Kongo madenci kasabasında, bir barda geçen Tramvay 83, şair Lucien’in yazarlar, sarhoşlar, uyuşturucu satıcıları ve hayalperestlerden oluşan bir grup insanla yaşadığı maceralarını anlatıyor. 2016 yılında The Man Booker ödüllerinde uzun listeye de giren kitabı dilimize Yasin Öner kazandırdı.

Fiston Mwanza Mujila bir röportajında Lubumbashi’de doğduğu için yazar olduğunu başka bir ülkede doğsa müzisyen, peygamber ya da asker olabileceğini söylüyor. Bu ilginç yazar bir diktatörlük altında doğup büyüyen ve ebeveynleri ile büyükanne -babaları sömürge döneminde yaşamış bu neslin bir parçası. Travmaları nesiller arası aktarılan bir ülkede yazar olmanın yapabileceği en iyi şey olduğunu anlatıyor. Haliyle kitabı Tramvay 83 de bu geçmişin izlerini taşıyor. 2016 yılında yayımlandığı büyük övgüler alan kitap en çok yenilikçi anlatımı, ritminin bir caz şarkısı gibi olması dikkat çekmiş.

Kitap Kongo’nun maden zengini, adı belirsiz bir kentinde Tramvay 83 adlı gece kulübünde geçiyor. Kulübün adı Brüksel’de bir dönem gece seferleri yapan 83 numaralı tramvay hattından esinlenmiş. Madenciler, gangsterler, seks işçileri, öğrenciler ve yabancı servet avcıları arasında iki çocukluk arkadaşının yolları yeniden kesişir. Yazarlık ve hakikat arayışındaki Lucien ile hayatta kalmak için karanlık işlere bulaşan Requiem. Fiston Mwanza Mujila; sömürünün, yoksulluğun, arzunun ve hayatta kalma mücadelesinin iç içe geçtiği bu dünyayı cazın doğaçlamalarını andıran ritmik, taşkın ve çok sesli bir anlatımla kuruyor.

Kitap tanıtımından

Kinşasa mı, Lubumbashi mi olduğu belirsiz bir Afrika kenti, dünyanın dört bir yanından gelen servet avcılarıyla dolup taşar. Hepsinin amacı ülkenin madenlerini sömürerek zengin olmaktır. Gündüzleri maden sahalarında çalışan bu kalabalık, geceleri kentin tek gece kulübü Tramvay 83’te içkiye, dansa ve eğlenceye dalar. Eski çocuk askerlerin, fahişelerin, öğrencilerin, bekâr annelerin ve büyücü çıraklarının uğrak yeri olan kulüp, suçluların ve fırsatçıların buluşma noktasıdır.

Baskı ve sansürden kaçan yazar Lucien, çocukluk arkadaşı Requiem’in yanına sığınır. Hırsızlık ve dolandırıcılıkla geçinen Requiem’in aksine Lucien yazmak ve dürüstçe yaşamak ister. Etraflarında gangsterler, genç kadınlar, kaçaklar, servet avcıları ve varlığı şüpheli bir devletin ajanları dolaşır. Fiston Mwanza Mujila, Tramvay 83’te altına hücumun acımasız dünyasını caz ritimleri ve rap’i andıran bir anlatımla kurarken küresel bir köyde insan ilişkilerini sorgulayan çok sesli bir rapsodi yaratıyor.

Fiston Mwanza Mujila kimdir?

Fiston Mwanza Mujila 1981 yılında Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin Lubumbashi kentinde doğdu. Burada bir Katolik okuluna gittikten sonra Lubumbashi Üniversitesi’nde Edebiyat ve Beşerî Bilimler okudu. Şu anda Avusturya’nın Graz kentinde yaşamakta ve Latin Dilleri alanında doktora yapmaktadır. Eserleri Beyrut’ta düzenlenen 6. Frankofoni Oyunları’nda altın madalya ve 2010 yılında Mainz Devlet Tiyatrosu’nun “En İyi Tiyatro Metni” ödülü (“Preis für das beste Stück”) dahil olmak üzere sayısız ödüle layık görülmüştür.

Şiirleri, düzyazıları ve tiyatro oyunları, Kongo’nun bağımsızlığının ardından yaşanan siyasi çalkantılara ve bu çalkantıların gündelik yaşam üzerindeki etkilerine bir tepki niteliğindedir. Şiirlerinden birinde de belirttiği üzere metinleri “açlığın coğrafyasını” anlatır: Barışa, özgürlüğe ve ekmeğe açlık. Ağustos 2014’te Éditions Métailié tarafından rentrée littéraire kapsamında yayımlanan Tramvay 83, yazarın ilk romanıdır. Kitap Fransa, Avusturya, İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri’nde aday gösterildiği pek çok edebiyat ödülünü kazanmıştır.

Kaynaklar

The Johannesburg Review of Books

Dedalus