THESEUS’UN GEMİSİ İnsan Kalmak Üzerine Bir Yolculuk – Pembe Candaner

Pembe Candaner’den Theseus’un Gemisi: Değişince hâlâ biz miyiz?

“Sen çok değiştin.” Bazen bir sitem, bazen bir iltifat. Söyleyenin bizden ne beklediğine bağlı. Peki, bizim kendimizden beklediğimiz ne? Pembe Candaner, Kırmızı Kedi’den yayımlanan Theseus’un Gemisi adlı kitabında, değişirken kendimiz kalmanın ne anlama geldiğini eski bir geminin tahtaları üzerinden sorguluyor.

Theseus’un Gemisi ne anlatıyor?

Bir gemi düşünün. Eskiyen tahtaları zamanla değiştiriliyor. Sonunda ilk yapıldığı günden kalma tek bir tahta bile kalmıyor. Peki o, hâlâ aynı gemi mi?

Kitaba adını veren Theseus’un Gemisi paradoksu, Candaner’in anlatısında insanın kendi hayatına yönelteceği sorulara açılıyor. Yıllar içinde düşüncelerimiz, isteklerimiz, ilişkilerimiz değişiyor. Bir zamanlar uğruna mücadele ettiğimiz şeyleri artık istemeyebiliyoruz. Eskiden kendimizi anlatırken kullandığımız sıfatlar, gün geliyor bize uymuyor. Yine de bütün bu değişimin içinden “ben” diyerek geçiyoruz.

Candaner, bu eski soruyu değişim, yaş alma, bırakma ve kendine sadık kalma meseleleriyle birlikte ele alıyor. Geçmişte verdiğimiz sözler ve artık bizi taşımayan kimlikler de bu sorgulamanın parçası. Kendimize sadakat, yıllar önceki kararlarımızı ne olursa olsun sürdürmek mi? Yoksa artık başka türlü düşündüğümüzü kabul edebilmek mi?

Mitolojiden gündelik hayata

Theseus’un Gemisi, mitolojik anlatıları günümüz insanının korkuları, arzuları ve çatışmalarıyla buluşturuyor. Homeros’tan bugüne uzanan anlatı geleneğinden beslenen kitap, mitolojiyle psikolojiyi ve yaşam deneyimini yan yana getiriyor.

Buradaki geminin yükü oldukça tanıdık: geçmiş, alışkanlıklar, vazgeçmekte zorlandıklarımız. Dolayısıyla kitap, mitolojiye ilgi duyanların yanı sıra hayatının bir dönemecinde duran, eski kararlarını gözden geçiren ya da kendine yeni bir yön arayan okurlara da sesleniyor. Değişimin içinde neleri korumak istediğimiz sorusu, bütün bu meseleleri birbirine bağlıyor.

Enis Batur, arka kapaktaki değerlendirmesinde kitabın yaklaşımını şöyle ifade ediyor:

“Pembe Candaner mitologyanın temel bir teşbihini, Theseus’un Gemisi metaforunu ustalıkla hepimizin hayatına uyguluyor: Değişirken ne kadar kendimiz kalıyoruz?”

Belki de “Sen çok değiştin” cümlesini duyunca hemen savunmaya geçmeden önce biraz düşünmek gerek. Neler değişti? Hangileri iyi ki değişti? O gemide sırf eskiden beri orada diye tuttuğumuz tahtalar da olabilir.