Odysseia – Stephen Fry

Odysseia

Stephen Fry, Mitos, Kahramanlar ve Troya ile ilerleyen Yunan mitleri serisini, Melisa Bayrak’ın Türkçeleştirdiği Odysseia ile tamamlıyor. Homeros’un destanını çağdaş bir düzyazı anlatımıyla yeniden kuran kitap, Troya’nın düşüşünün ardından Odysseus’un İthaka’ya ve ailesine dönme çabasını izliyor.

Stephen Fry’ın Yunan mitleri serisi Mitos, Kahramanlar ve Troya ile başlayıp Odysseia ile tamamlanıyor. İlk üç kitapta tanrıların, kahramanların ve Troya Savaşı’nın hikâyelerini yeniden anlatan Fry, serinin son kitabında savaşın ardından eve dönmeye çalışan Odysseus’a odaklanıyor

Troya düşmüş, on yıl boyunca savaşan Yunanlar ülkelerine dönmek üzere yola çıkmıştır. Fakat geride bıraktıkları savaş kadar zorlu dönüşler beklemektedir onları. Odysseus da İthaka’ya, karısı Penelope’ye ve oğluna ulaşmak ister; ne var ki deniz tanrısı Poseidon’un öfkesi onu yıllar sürecek bir yolculuğa sürükler. Canavarlar, tanrılar ve yarı tanrılarla çevrili bu yolculukta eve giden yol sürekli uzar.

Odysseus’un karşısına çıkan tehlikeler destana heyecan ve hareket katsa da hikâyenin yönü başından sonuna kadar aynıdır: İthaka. Onu diğer savaş kahramanlarından ayıran yalnızca gücü değil; kurnazlığı, zekâsı, merakı ve ne pahasına olursa olsun evine dönme isteğidir. Böylece denizlerde geçen serüven, aynı zamanda insanın ait olduğu yere kavuşma arzusunun hikâyesine dönüşür.

Odysseus’un yolculuğunu belirleyen kavramlardan biri “nostos”: Savaşın ardından eve dönüş. Kahramanın amacı yeni topraklar fethetmek ya da başka bir savaşa katılmak değil; Penelope’ye, oğluna ve İthaka’daki hayatına kavuşmaktır. Bu nedenle karşılaştığı her tehlike ve yaşadığı her gecikme onu yalnızca yolundan değil, geride bıraktığı hayattan da biraz daha uzaklaştırır

Homeros’un Destanına Yeni Bir Anlatım

Odysseia, Homeros’un eserinin doğrudan bir çevirisi değil, Stephen Fry’ın kendi diliyle kaleme aldığı bir yeniden anlatım. Fry, destanın düz bir çizgide ilerlemeyen zamanını ve geriye dönüşlerle kurulan yapısını korurken anlatıyı çağdaş bir düzyazıya taşıyor. Odysseus’u bugünün ahlak anlayışına göre değiştirmek yerine, onu kendi çağının değerleri ve çelişkileri içinde ele alıyor.

Odysseus yalnızca iyi savaşan biri değildir; hayatta kalmak için düşünen, merak eden ve kurnazlığını kullanan karmaşık bir kahramandır. Odysseia, onun çelişkilerini ortadan kaldırmadan, eve dönmenin insanı sınayan uzun ve belirsiz bir yolculuğa nasıl dönüşebileceğini anlatıyor.

Modern anlatı ve mizah, Fry’ın anlatımının belirgin özellikleri arasında. Sözcüklerin kökenlerinden telaffuzlarına, mitlerin günümüzdeki izlerinden anlatıcının tercihlerine kadar uzanan dipnotlar ise hikâyeye eşlik eden ayrı bir bilgi katmanı oluşturuyor. Böylece kitap, maceranın akışını sürdürürken destanın dili ve kişilerinin sonraki çağlarda kazandığı anlamlar hakkında da okura yol gösteriyor.

Stephen Fry Kimdir?

Stephen Fry; yazar, komedyen, oyuncu, sunucu ve yönetmen. Hugh Laurie ile birlikte yazıp oynadığı A Bit of Fry and Laurie ve Jeeves and Wooster dizileriyle tanındı; Blackadder’da General Melchett karakterini canlandırdı. Uzun yıllar QI programını sundu, yedi Harry Potter kitabının İngilizce sesli kitaplarını seslendirdi.

Fry’ın romanları arasında The Liar, The Hippopotamus, Making History ve The Stars’ Tennis Balls; otobiyografik kitapları arasında Moab Is My Washpot, The Fry Chronicles ve More Fool Me bulunuyor. Yunan mitlerini yeniden anlattığı serisi ise Mythos, Heroes, Troy ve Odyssey kitaplarından oluşuyor.

Kaynaklar

Odysseia

The Guardian, “Odyssey by Stephen Fry review – a jaunty version of Homer”

The Guardian / The Observer, “Stephen Fry on Ithaka by CP Cavafy”,