Bilge Kızlar – Angela Carter

Bilgelik uzun zamandır sakallı yüzlere, kalın kitaplara ve ağır cümlelere emanet edildi.
Oysa bazı bilgiler fısıltıyla aktarılır.
Bazıları anneden kıza, geceden sabaha, bakıştan sezgiye geçer.

Aralık ayında Türkçeye çevrilen Bilge Kızlar, tam da bu görünmez bilgi hattının izini sürüyor. Tarihin kenarına not düşülmüş kadın deneyimlerini, mitlerin arasına sıkışmış sesleri ve unutulmuş bilgeliği yeniden hatırlatıyor.

Kitap günümüzde ( muhtemelen 91’de ) Brixton’da geçiyor. Yetmişbeşinci yaş günlerini kutlayan Dora Chance ve ikiz kız kardeşi Nora esasen ailerinin hayat hikayesini anlatsa da bu tarih, hırs, açgözlülük ve intikam,  babalar ve kızlar,  kardeşler,  ikizler, yanlış kimlik, ensest ve zina gibi pek çok trajik ve Shakespearevari çekici konuları da içerir. 

Bilge Kızlar, tek bir hikâyenin ya da tek bir kahramanın etrafında ilerleyen bir anlatı değil. Kitap, farklı zamanlardan ve coğrafyalardan gelen kız çocuklarının ve genç kadınların taşıdığı bilgi biçimlerine de odaklanıyor. Bu bilgi, yaşantıdan süzülen  ve  çoğu zaman adlandırılmayan bir bilgelik.

Britanya’nın en eski ödüllerinden biri olan James Tait Black Memorial Ödül’ünü Sirk Geceleri adlı kitabıyla alan Angela Carter ‘ın (1984 ) , 1991 tarihli son ve en büyük olarak tanımlanan kitabı Bilge Kızlar ölümünden çok kısa süre önce yayımlanmıştı. James Tait Black Ödülleri, dünyanın en eski İngiliz Edebiyatı araştırma merkezi olan ve 1762’de kurulan Edinburgh Üniversitesi tarafından uzun yıllardır veriliyor.

Angela Carter kimdir?

 Britanyalı romancı, şair ve denemeci. Bristol’de Ortaçağ Edebiyatı eğitimi aldı. Feminist bir perspektifle kaleme aldığı eserlerinde halk masallarını, gotik fantezileri ve modern anlatıları yer yer büyülü gerçekçi bir üslupla harmanladı. 20. yüzyıl İngiliz edebiyatının en özgün yazarlarından biri olarak kabul edilir.

İlk romanı Shadow Dance‘ın (1965) ardından Büyülü Oyuncak Dükkânı (1967; çev. Begüm Kovulmaz, 2021) ile edebiyat çevrelerinde ses getirdi. Carter’ın kurgu eserleri 1980’lerde, peri masallarındaki toplumsal cinsiyet kalıplarını içerik, biçem ve karakterler bağlamında tersyüz ettiği Kanlı Oda (1979; çev. Pınar Savaş ve Özden Arıkan, 2022) adlı öykü derlemesinden uyarlanan The Company of Wolves (1984) adlı filmin yayınlanmasından sonra yeniden popülerlik kazandı. Sirk Geceleri (1984; çev. Ayşe Gül Güre, 2022) romanıyla İngiltere’nin en köklü edebiyat ödüllerinden James Tait Black Memorial Prize’a layık görüldü.

Tanıtım metninden 

Sahne ışıkları, aile sırları, alkışlar, dans ve trajedi… Perde açılıyor: James Tait Black Memorial Ödüllü Angela Carter’ın eleştirmenler tarafından başyapıtı kabul edilen son romanı Bilge Kızlar.

Ataerkil soy kurgusunu yerle bir eden Bilge Kızlar, meşruluğu erkekte, değeri soyda, gücü şöhrette arayan düzeni tersine çeviriyor; aileyi kutsayan anlatıların ardındaki şiddeti, görkemli tiyatro mitinin ardındaki sömürüyü, görmezden gelinmenin kırıcılığını gözler önüne seriyor.

Bir ailenin lanetini ve mirasını, ihtişamla yoksulluğun, hafıza ile unutuluşun, alayla hüznün, intikam arzusuyla şefkat ihtiyacının birbirine kenetlendiği bir hikâyede dile getiren Angela Carter, sahnenin büyüsünü hayatın acımasızlığıyla çarpıştırarak, kadınların sessiz gücünü, yaşlanmanın görkemini ve hayatta kalmanın keskin ironisini, eşsiz bir dille yeniden kuruyor.

Carter’ın büyülü üslubuyla: Hayatta kalmak bir tiyatroysa, perde inmeden söylenecek son bir söz mutlaka vardır!

Yeni çıkan kitap tanıtımlarını incelemek için tıklayın.

Kaynaklar

https://james-tait-black.ed.ac.uk/