Annem Öldü mü romanı, yıllar sonra Oslo’ya dönen ressam Johanna’nın geçmişte bağlarını kopardığı annesiyle yüzleşme çabasını odağına alıyor. Çağdaş Norveç edebiyatının öne çıkan isimlerinden Vigdis Hjorth’un daha önce Türkçeye Miras ve Postane Günlükleri adlı kitapları çevrilmişti. Aile içi çatışmalar ve bireysel hafızayla hesaplaşma temalarıyla tanınan yazarın bu son romanı, 2023 Uluslararası Booker Ödülleri’nin uzun listesinde yer aldı.
Psikolojik gerilim türündeki romanda Hjorth, anne-kız ilişkisini merkeze alarak bastırılmış duyguların ve aile içi kırılmaların bireyde yarattığı gerilimi incelikle ele alıyor. Johanna’nın çelişkilerle örülü iç dünyasına odaklanan anlatı, aidiyet, iletişimsizlik ve belleğin ağırlığı gibi temalar etrafında şekilleniyor. Hjorth’un sade ama etkili diliyle ilerleyen roman, kişisel travmaların kuşaklar arası izlerini sorgulayan psikolojik derinliğiyle dikkat çekiyor.
Booker jürisi, anlatının merkezindeki Johanna karakterinin zaman zaman rahatsız edici bulunan narsistik ve anti-kahraman kimliğinin romana gerçeklik kattığını belirterek, “Zaman zaman rahatsız edici olsa da karakterin gerçekliğini sağlayan bu özellik, okurla güçlü bir bağ kurmasına aracılık ediyor,” yorumunda bulunmuş. Anne-kız ilişkisini klasik gerilim kalıplarına düşmeden işleyen roman, aile bağlarının kırılgan yapısını ve hafızanın hem yıkıcı hem yönlendirici gücünü güçlü bir anlatımla ortaya koyuyor.
Annem Öldü mü, seçimleri nedeniyle ailesi tarafından dışlanmış bir kadının başarılı bir ressam olarak doğup büyüdüğü yere geri dönüşünü ve geçmişiyle yüzleşmek zorunda kalışını konu alıyor. Olaylar, anlatıcının bir gece vakti yıllardır görüşmediği annesini araması, annesinin de telefonu açmamasıyla başlıyor. Anne ile kızını, kazananı olmayan bir kedi-fare oyununa sürükleyen bu cevapsız çağrı, çığ gibi ilerleyen bir çözülmeyi de beraberinde getiriyor.
Aile ile birey çatışmasını ustaca işleyen, anne-kız ilişkisinin çıkmazlarını, anneliğin açmazlarını ve aile içi travma aktarımını korkusuzca irdeleyen Vigdis Hjorth, sarsıcı ve sorgulayıcı bir okuma deneyimi sunuyor. Bir de soru bırakıyor: Yara açmayan bir annelik, öldürmeyen bir sevgi mümkün mü?
“Sadece kaybettiklerimiz sonsuza dek bize aittir.”
Vigdis Horth Kitabı Hakkında Ne Dedi?
“Kitabın adı Annem Öldü mü ama şöyle de olabilirdi: Anne ölebilir mi? Ben bir çocuğun annesinin -ya da bakımından sorumlu ana kişinin- daima onun içinde yaşadığına inanıyorum. Çocuklar onlardan sorumlu olan ana kişiye tamamen muhtaçtır ve çoğu insan muhtaç olduğu kimselere karşı çelişkili duygular besler. Bu roman, otuz yıldır görüşmeyen bir anne ile yetişkin kızının arasındaki ikircikli ilişkiyi irdeleme girişimi oluyor benim için. Of of.”
Kitaptan Bir Alıntı
“Annemin hatasını kabul etmesini istemiyorum, sadece açık açık konuşmak istiyorum, ayrıca anneyle oğul ve anneyle kız arasındaki ilişki farklı çünkü anne, kız çocuğunun gelecekteki kendini, kız çocuğuysa annenin kaybettiği benliğini gördüğü bir aynadır – annem, beni, neler kaybettiğini bilmek istemediği için mi görmüyor acaba?”
Vigdis Hjorth Kimdir?
Çağdaş Norveç edebiyatının en önemli ve özgün yazarları arasında görülen yazar 1959 yılında Oslo’da doğmuş, felsefe, edebiyat ve siyaset bilimi eğitimi almıştır. Yazarlık kariyerine çocuk kitaplarıyla başlayan Hjorth, 1983’te yayımlanan ilk kitabıyla Norveç Kültür Bakanlığı İlk Roman Ödülü’nü kazanarak dikkat çekmiştir. Ardından yetişkin edebiyatına yönelmiş; insan doğasına, toplumsal adaletsizliklere, cinsiyet rollerine ve bireysel çatışmalara dair meseleleri derinlikli bir psikolojik ve felsefi bakışla ele alan otuzu aşkın roman kaleme almıştır. Eserlerinde sıkça aile yapısını, kuşaklar arası gerilimleri ve bireysel hafızanın kırılgan doğasını merkezine alan Hjorth, Norveç’in önde gelen yayınevlerinden saygın ödüller almış; kitapları otuzdan fazla dile çevrilmiştir.
Türkçede ilk kez 2021’de yayımlanan Miras adlı romanıyla tanınan Hjorth, bu eserinde aile içi miras mücadelesi üzerinden toplumsal tabulara ve bastırılmış travmalara odaklanmıştır. Roman, uluslararası arenada da ses getirerek Amerikan Ulusal Kitap Ödülü ve İskandinav Kurulu Edebiyat Ödülü’ne aday gösterilmiş, birçok edebiyat ödülüne layık bulunmuştur. 2023’te yayımlanan Postane Günlükleri, neoliberal düzenin birey üzerindeki yıpratıcı etkisini işlerken anlam arayışını merkeze alır.
Kaynak: Siren
Dilek Başak Kimdir?
1962 yılında İstanbul’da doğdu. Darüşşafaka Lisesi, Boğaziçi Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı ve Oslo Üniversitesi Tiyatro Bilimi Bölümü’nden mezundur. Mimar Sinan Üniversitesi Tiyatro Ana Sanat Dalı’nda öğretim görevlisi olarak, Afa Yayınları, Yapı Kredi Yayınları ve Tavanarası Yayıncılık’ta editör ve telif hakları sorumlusu olarak çalışmış, Oslo’da öğretmenlik yapmıştır. Norveççe ve İngilizceden çeviri yapmayı sürdürmektedir.
Kaynak: YKY
Yeni çıkan kitap tanıtımlarını incelemek için tıklayın.
Etiketler: Anne Kız İlişkileri, Psikolojik Gerilim, Aile İlişkileri, Yüzleşme, Booker Ödülleri.
Bu kitabın geçtiği yer, zaman veya kişilere dair öneride bulunmak ister misiniz? Üye girişi yapın.
