Edepsiz Gece Kuşu – José Donoso

Edepsiz Gece Kuşu, Şilili yazar José Donoso’nun en çok dikkat çeken romanlarından biridir. Latin Amerika edebiyatının büyülü gerçekçilik geleneğine yakın duran eserin, gerçek ile düş arasındaki sınırları belirsizleştirerek ileleyen kurgusunun merkezinde, toplum içinde yer edinmeye çalışan ancak zamanla kendi benliğini sorgulayan Humberto Peñaloza yer alır.

Roman, Şili’nin güneyinde anlatılan Imbunche mitinden esinlenerek, bedensel ve zihinsel kapanmayı bir metafor haline getiriyor. Kendi içine kapanan birey, dış dünyanın etkilerinden sakınmaya çalışırken; zamanla kendi varlığını da silmeye başlıyor. Bu süreçte Humberto, önce El Mudito adını alıyor, sonra fiziksel bir dönüşüm geçirerek toplumdan tamamen kopmuş bir varlığa dönüşüyor.

José Donoso’nun bu romanı, 1960’lar ve 70’lerde Latin Amerika’da yaşanan ve “Boom” olarak adlandırılan edebi patlama döneminin önemli eserlerinden biri olarak kabul ediliyor. Everest Yayınları editörü Saadet Özen, romanın bu dönemin çeşitliliğini yansıttığını vurguladığı X platformundaki paylaşımında, “Boom’un yekpare bir hareket olmadığını ve nerelere açılabildiğini düşündürecek bir başyapıt bastık,” diyor. Bölge yazarlarının uluslararası alanda tanınmaya başladığı, anlatım biçimlerinde yenilikçi yaklaşımların benimsendiği Boom’da Edepsiz Gece Kuşu dönemin belirleyici özelliklerinden olan çok katmanlı kurgusu, zamanla kurduğu oyunları ve kimlik eksenli sorgulamalarıyla bu hareketin içinde özgün bir yer tutuyor.

Arka Kapaktan

“Jerónimo de Azcoitía onca zamandır beklediği evladına bakmak için nihayet beşiğin perdelerini araladığında, onu oracıkta öldürmek istedi.”
Soy ve kusursuz beden takıntısıyla hareket eden aristokrat Jerónimo de Azcoitía ve yaşlılarla yetimlerin kaldığı bir sığınakta olup bitenleri sessizce gözlemleyen gizemli Mudito. Deliliğin topraklarında bu ikisini bir araya getiren, labirentlerin başka labirentlere açıldığı, hayata ve hayatın dışına dair tüm sınırların anlamını kaybettiği, halüsinatif bir hikâye. İnsanın en ilkel korkularıyla yüzleştiği, kaçışı olmayan bir kâbusun içine hapsolduğu, rahatsız edici bir anlatı.
20. yüzyılda Latin Amerika edebiyatının büyük bir sarsıntıyla kendine yeni yollar açtığı “boom” döneminin merkezindeki isimlerden olan Şilili yazar José Donoso, karanlığa dönük bakışları ve kara mizahıyla toplumsal yapıdaki çatlakların izini sürüyor. Hikâyesini derin bir sembolizm ile kaleme aldığı Edepsiz Gece Kuşu, iktidar, dışlanma, kimlik üzerine bir başyapıt.
Humberto, düzene saygı duymak gerekir, aldatarak ya da çalarak beyefendi olunmaz, işe dürüst olmakla başlamak gerekir. Biz Azcoitía olamayız. Onlara dokunamayız bile. Biz Peñaloza’yız, bizimki çirkin, bayağı,
bir soyadı, operetlerde kaba saba espriler yaparken kullanılan bir soyadı, bir şahsiyeti sonsuza dek avam bir soyadının hapishanesine tıkarak gülünç hale sokan bu iflah olmaz kabalık simgesi bana babamın mirası.

José Donoso Kimdir?

1924–1996 yılları arasında yaşamış Şilili bir yazar, gazeteci ve edebiyat öğretmenidir. Hayatının büyük kısmını Şili’de geçirmiş olsa da uzun yıllarını kendi isteğiyle Meksika, ABD ve İspanya’da sürgünde yaşamıştır. 1960’larda kişisel nedenlerle ülkesinden ayrıldığını belirtmişse de 1973’ten sonra bu sürgün, Augusto Pinochet diktatörlüğüne karşı bir duruş biçimine dönüşmüştür. 1981 yılında Şili’ye dönmüş ve 1996’daki ölümüne dek burada yaşamıştır.

Donoso, Latin Amerika edebiyatının dünyaca tanınmasına öncülük eden “Boom” dönemine önemli katkılar sunmuştur. Karanlık mizah anlayışıyla dikkat çeken yazar, cinsellik, kimlik ikilemi ve psikoloji gibi temaları derinlemesine işler. Taç Giyme Töreni, Sınırları Olmayan Yer ve Edepsiz Gece Kuşu en bilinen romanları arasında yer alır.

Kaynak: Wikipedia

Süleyman Doğru Kimdir?

9 Nisan 1969’da Keşan’da doğdu. 1988 yılında Galatasaray Lisesi’nden, 1998 yılındaysa İstanbul Üniversitesi Fransız Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun oldu. Institut Catholique de Paris’te Kütüphanecilik ve Doktümantasyon formasyonu aldı. Evli ve bir çocuk babası olan Süleyman Doğru, aralarında Juan Rulfo, Julio Cortázar, Mario Vargas Llosa, Montaigne, Carlos Fuentes, Eduardo Galeano’nun da bulunduğu İspanyolca ve Fransızca edebiyatın önde gelen yazarlarının elliye yakın eserini dilimize kazandırdı.

Kaynak: İKSV

Etiketler: Büyülü Gerçekçilik, Latin Amerika Edebiyatı, Kimlik ve Yabancılaşma, Boom akımı, Şili

Yeni çıkan kitap tanıtımlarını incelemek için tıklayın.