Kanepenin Üzerinde – Marghanita Laski

İngiliz edebiyatının ülkemizde pek tanınmayan, gözden kaçmış cevherlerinden Marghanita Laski, Kanepenin Üzerinde ile okuru akıl almaz bir zaman yolculuğuna çıkarıyor. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları’ndan çıkan kitabı dilimize Nilgün Miler kazandırdı.

Marghanita Laski, 20.yy unutulmuş yazarlarından. Bir novella olan Kanepenin Üzerinde, anneliğin bir kadını kendi iradesi dışında zaman yolcusuna dönüştürmesi durumunda ne olur? sorusu üzerinden ilerliyor.

Melanie, tüberkülozdan iyileşme sürecinde olan genç bir annedir. Yatağından alınarak, daha önce bir eskici dükkânından satın aldığı Viktorya dönemine ait bir şezlonga taşınır. Şezlongda uyuyakaldığında, kendisini geçmiş bir zamanda,1864 yılında, başka bir hastalıklı bedende ve etrafı kaygılı yabancılarla çevrili bulur. 1953 yılı ile 1800’lerin ortası arasındaki bağlayıcı tek köprü bu şezlongdur. Ancak Melanie kendi zamanına geri dönemez, çünkü zayıflayan bedeni onu sandalyede tutarken, Viktorya döneminin katı toplumsal baskıları da onu o zamana hapseder. Kendi zamanındaki rahat hayatının yerini küçümseyici bir doktor, sert dilli bir kız kardeş ve ne olduğunu bilmediği bir “suç veya rezalet” yüzünden toplumdan dışlanmışlık alır.

Melanie içinde bulunduğu bu çaresiz durumu kavramaya çalışırken arka planda okuyucuya Viktorya çağının manzaraları ve kokuları, Melanie’nin 20. Yüzyıl modern duyuları üzerinden sunuluyor.

Kitap tanıtımdan

Marghanita Laski’nin bir “zaman yolculuğu” olarak kurguladığı bu novellası, 1953 yılında yayımlandığında gotik edebiyatın mücevherleri arasında yerini almıştı. Laski’nin bu yapıtında Victoria dönemi kadınının kendi yazgısını belirleme yolunda karşılaştığı kısıtlamalara dair güçlü mesajının yanı sıra atmosfer yaratma konusundaki ustalığı da dikkate değerdir. Ana karakter Melanie, 1950’lerde Londra’da yaşayan, tüberküloz hastalığını atlatmış, evinde rahat bir nekahet dönemi geçiren, modern tıbbın bütün nimetlerinden yararlanan genç bir kadındır. Üzerine titreyen kocası ve kendisiyle yakından ilgilenen hemşiresiyle korunaklı ve rahat bir yaşam sürmektedir. Yataktan kalkabilecek kadar güçlendiğinde odasından çıkıp, bir antikacıdan satın aldığı Victoria döneminden kalma kanepeye uzanır ve uyuyakalır. Uyandığında kendini aynı kanepenin üzerinde, ancak Victoria döneminde bir hasta odasında, klostrofobik ve tiksindirici bir ortamda, yine tüberküloz hastası bir genç kadın olarak bulur. Kadınların kendi bedenleri ve gelecekleri konusunda söz hakkına sahip olmadığı Victoria döneminin kasvetli ve boğucu ortamında bu istemsiz zaman yolculuğu tam bir kâbusa dönüşür.

Marghanita Laski kimdir?

İngiliz edebiyatında özgün ve benzersiz bir isim olarak tanınan Laski, Manchester’da Yahudi entelektüellerden oluşan bir ailede büyüdü. Oxford’da İngiliz edebiyatı okuduktan sonra gazeteciliğe yöneldi. Oxford İngilizce Sözlüğü’ne önemli katkılarda bulundu. Edebi kariyerine 1944’te Love on the Supertax adlı bilimkurgu romanıyla başladı. Bu romanı Tory Heaven (1948) ve Little Boy Lost (1949) izledi. Aynı zamanda eleştirmen olan yazarın Jane Austen ve George Eliot üzerine kitapları da vardır.

Kaynaklar

Independent

Amy E. Weldon