Sıra İktisadi Zaferde – İzmir’de İlk Türkiye İktisat Kongresi ve Sergisi – Y. Doğan Çetinkaya

Türkiye Cumhuriyeti’nin ekonomik düşünce mirasını anlamak için dönüm noktalarından biri olan 1923 İzmir İktisat Kongresi, uzun yıllar boyunca yalnızca nutuklardan ve kısıtlı görsel kaynaktan bilinen bir olaydı. Oysa kongre, Lozan görüşmelerinin kesintiye uğradığı, siyasi bağımsızlığın müzakere masasında tartışma konusu olduğu bir dönemde, yeni devletin dünyaya güçlü bir mesajıydı: “Siyasi zafer, iktisadi bağımsızlıkla taçlandırılacaktır.”
Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın 17 Şubat 1923’te yaptığı açılış konuşmasından bugüne kadar hatırlanan bu temel vurgu, yalnızca dönemin ekonomik yönelimini değil, yeni toplum tahayyülünün de ana eksenini oluşturur.

Y. Doğan Çetinkaya’nın titiz bir arşiv çalışmasıyla hazırladığı bu kapsamlı kitap, 17 Şubat–4 Mart 1923 tarihleri arasında düzenlenen kongrede Mustafa Kemal Paşa’nın yaptığı nutkun tam metnini; Zafer Toprak, Y. Doğan Çetinkaya ve Tünay Aras’ın kongrenin esasları, dönemin basınındaki yansımaları ve Meclis’te yürütülen tartışmalar üzerine kaleme aldıkları makaleleri içeriyor. Ancak çalışmayı benzersiz kılan, yıllar boyunca kayıp olduğu düşünülen kongre sergisine ait fotoğrafların bulunması, korunması ve ilk kez yayımlanmasıdır.

Kayıp Bir Albümün Yeniden Keşfi

Fotoğrafları ortaya çıkaran süreç de başlı başına bir hikâye niteliğinde. Çetinkaya’nın İş Bankası tarihi üzerine yürüttüğü araştırmalar sırasında Türkiye İş Bankası Müzesi ekibiyle birlikte yaptığı bir inceleme, uzun zamandır varlığı dahi bilinmeyen bir albümün bulunmasını sağlıyor. On yıllar boyunca arşivlerin en karanlık raflarında saklı kalan bu görseller, yalnızca kongre tarihine değil, erken Cumhuriyet’in ekonomik hayaline de ışık tutuyor.

100.Yılda Yeniden Okuma

2023’te düzenlenen etkinlikler, sergiler ve yayımlar —özellikle İzmir ve İstanbul’daki kapsamlı programlar— kongrenin yüzüncü yılında yeniden değerlendirilmesine vesile oldu. Bu kitap da tam bu bağlamda, hem akademik hem görsel hem de belgelerle desteklenen bütüncül bir okuma sunuyor.

Yayımlanan fotoğraflar, bugüne kadar sadece sınırlı anlatılarla bilinen sergi atmosferini, Hamparsumyan Hanı’nın içini, girişimcilerin ürünlerini, dönemin iktisadi çeşitliliğini ve kongrenin gündelik ritmini görünür kılıyor.

Y. Doğan Çetinkaya Kimdir?

1975 yılında İstanbul’da doğan Y. Doğan Çetinkaya, Türkiye’nin toplumsal ve siyasal tarihi üzerine çalışan önemli araştırmacılardan biridir. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunudur. Boğaziçi Üniversitesi Tarih Bölümü’nde yüksek lisansını, ikinci yüksek lisansını Central European University’de, doktora derecesini ise Leiden Üniversitesi’nde tamamlamıştır.

Akademik yaşamı boyunca Türkiye’nin toplumsal hareketleri, milli iktisat politikaları, sınıf tarihi, Osmanlı boykot hareketleri ve modern Türkiye’nin siyasal dönüşümleri üzerine çalışmıştır.

Sıra İktisadi Zaferde – İzmir’de İlk Türkiye İktisat Kongresi ve Sergisi

Yeni çıkan kitap tanıtımlarını incelemek için tıklayın.