İzmir / Smyrna: 19. Yüzyılda Birlikte Yaşamak – Feryal Tansuğ

19. yüzyıl İzmir’i, Türk ve Yunan ulusal tarih yazımlarında çoğu zaman birbirine karşıt kimliklerle anlatıldı. Feryal Tansuğ, Bahar Tırnakcı tarafından çevrilen, İzmir / Smyrna: 19. Yüzyılda Birlikte Yaşamak’ta bu anlatıların gerisindeki gündelik ilişkilere bakıyor.

Osmanlı İmparatorluğu’nun en önemli liman kentlerinden birinde Türkler ile Rumlar nasıl bir arada yaşıyor, geçimlerini sağlıyor ve ortak bir şehir hayatı kuruyordu?

İzmir / Smyrna: 19. Yüzyılda Birlikte Yaşamak, Osmanlı modernleşmesi açısından belirleyici olan 1826–1864 yıllarına odaklanıyor. Tansuğ, Osmanlıca ve Yunanca birincil kaynakları, İzmir şeriyye sicillerini ve dönemin Yunanca yayınlarını kullanarak farklı cemaatlerin ilişkilerini izliyor. Şehrin toplumsal dokusunu anlamak için ele aldığı konular arasında ticaret ve mülkiyet bağları, okullar, basın hayatı, hastaneler ve sosyal kulüpler yer alıyor.

Bu ilişkiler siyasal gelişmelerden bağımsız değil. Rum İsyanı’nın şehirde yarattığı etkiler, Osmanlı yönetiminin merkezileşme çabaları, Tanzimat reformları ve yerel yönetimle cemaatler arasındaki temaslar kitabın temel sorularını şekillendiriyor. Tansuğ, kriz ve gerilimlerin yanı sıra ortak ekonomik çıkarların ve yerel aidiyetin gündelik yaşamda oynadığı rolü de gösteriyor.

Çalışma, okuru “kozmopolit İzmir” fikrini yeniden düşünmeye çağırıyor. Farklı toplulukların varlığını tek başına yeterli bir açıklama saymak yerine, onların nerede karşılaştığını, hangi alanlarda iş birliği yaptığını ve değişen devlet politikalarına nasıl karşılık verdiğini araştırıyor. Böylece İzmir, yalnızca farklı grupların yan yana bulunduğu bir liman şehri olarak değil, ilişkiler içinde biçimlenen çoğulcu bir Osmanlı şehri olarak beliriyor.

İlk kez 2018’de İngilizce yayımlanan eser, Bahar Tırnakcı’nın çevirisiyle Türkçeye kazandırıldı. Tansuğ, bu baskı için metni yeniden gözden geçirip bazı bölümleri genişletti; “Kozmopolit İzmir?” ve “Çoğulcu Osmanlı Toplumu” başlıklarını ekledi. İzmir / Smyrna, kent tarihine ilgi duyan okurlara 19. yüzyılda birlikte yaşamanın kurumlar, ekonomik bağlar ve gündelik karşılaşmalar üzerinden nasıl şekillendiğini izleme imkânı sunuyor.

Feryal Tansuğ Kimdir?

Feryal Tansuğ, lisans eğitimini Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyoloji Bölümünde, Osmanlı tarihi yüksek lisansını Bilkent Üniversitesinde tamamladı. Toronto Üniversitesinde Yakın ve Orta Doğu Çalışmaları alanında Osmanlı tarihi doktorası yaptı. İzmir/Smyrna, 1826-1864: Greek-Turkish Relations in a Late Ottoman City ve Osmanlı’nın Son Dönemi’nde Adalı Rumlar kitaplarının yazarıdır. Istanbul From a Distance kitabının editörlerinden biri, İmroz Rumları: Gökçeada Üzerine derlemesinin editörüdür. Araştırmaları 19. yüzyıl Osmanlı toplumunda cemaatler arası ilişkiler ile Akdeniz ve Ege dünyasının sosyal, ekonomik ve kültürel tarihi üzerine yoğunlaşır. Bahçeşehir Üniversitesinde tarih dersleri vermektedir.