İskele – Lauren Elkin

Lauren Elkin’in Lâle Akalın tarafından Türkçeye kazandırılan ilk romanı İskele, Paris’te aynı daireyi yaklaşık yarım yüzyıl arayla paylaşan iki kadının hayatını; arzu, kayıp, annelik, sadakatle ilgili sorular etrafında buluşturuyor.

İskele’de, Paris’in Belleville semtindeki bir daire, 1972 ile 2019 arasında gidip gelen iki hikâyenin ortak mekânı. Evin içinde yenileme çalışmaları sürerken binayı dışarıdan çevreleyen iskele, yalnızca mekânın değil, burada yaşayanların hayatlarının da geçici ve dönüşmekte olan yapılarını görünür kılıyor. Anna ile Florence birbirlerini tanımasalar da aynı odalarda, farklı dönemlerde benzer sorularla karşı karşıya kalıyor.

2019’da dairede yaşayan Anna, Fransız-Amerikalı bir psikanalist. Geçirdiği düşükten sonra izinli olan Anna, avukat eşi David’ın Londra’da çalışmasıyla evde tek başına kalır. Uzun zamandır planlanan tadilat ilerlerken hem kaybının ardından gündelik hayata dönmeye hem de evliliğindeki sessiz mesafeyi anlamlandırmaya çalışır.

Bu yalnızlık döneminde hayatına yeni komşusu Clémentine girer. Sanat tarihi eğitimi alan ve feminist eylemlere katılan Clémentine, Anna’nın ilişkiler, tek eşlilik, cinsiyet ve psikanaliz hakkındaki kabullerini yeniden düşünmesine yol açar. Paris sokaklarında kadın cinayetlerine karşı beliren afişler ve mahallenin dönüşümü, iki kadın arasındaki konuşmaların ve yakınlaşmanın toplumsal arka planını oluşturur.

Roman daha sonra aynı dairenin 1972’deki sakinleri Florence ile Henry’ye döner. Psikoloji eğitimi alan Florence çocuk sahibi olmayı isterken Henry hem babalık hem de evlilik konusunda kararsızdır. İlişkilerindeki gerilim, sadakat, özgürlük ve birlikte yaşamanın sınırlarıyla ilgili soruları öne çıkarır.

Anna ile Florence’ın hikâyeleri farklı dönemlerde ilerlese de annelik ihtimali, arzu, kayıp ve uzun süreli bir ilişki içinde kişinin kendisi olarak kalabilmesi çevresinde birbirine yaklaşır. Ev, bu iki zaman arasında sessiz bir bağ kurar; duvarlarda ve odalarda geçmiş yaşamların izleri kalırken her kuşak aynı mekânı kendi ihtiyaçlarına göre değiştirmeye çalışır.

İskele, ayrıca iki çiftin ilişkilerini yalnızca özel hayatın sınırları içinde ele almanın ötesine geçiyor. Feminist hareketler, kadın cinayetleri, değişen cinsiyet rolleri ve kentsel dönüşüm karakterlerin kararlarına eşlik ediyor. 1972 ile 2019 arasındaki geçişler, kadınlık ve erkeklikten beklenenlerin yarım yüzyılda nasıl değiştiğini; bazı çatışmaların ise farklı biçimlerde nasıl sürdüğünü gösteriyor. Psikanalizse romanın hem konusu hem de anlatıyı kurma yollarından biri haline geliyor.

Kitaptan Bir Bölüm

Bizim daire hâlâ karmakarışık, diyor Clémentine. Biraz dışarı çıkıp boşaltılmayı bekleyen o kutuların gözlerini dikip bana bakmasından kurtulmak hoş oluyor. Odamızın tertipli ve öngörülebilir halini zihnine kaydediyor. Odamız pek büyük değil –o sabah pencere kenarında biraz yoga yapmış, bir sehpanın üstündeki vazoyu ayağımla devirmiştim– ama keyifli bir oda ve evimle gurur duyuyorum. Zikzaklı parke döşemeler, masif dikdörtgen sehpayı çevreleyen L şeklinde bir kanepe, pencerenin önünde bir köşede, Saarinen imzalı –bir zamanlar üstünde bir vazo olan– lale şekilli sehpanın elips duruşu. Kanepenin üstünde sabahki şekerlememden sonra serili kalmış, kaba dokumalı şal. Kanepenin arkasında kırmızı lake bir masa ve üstünde yüzyılın ortalarına ait kırmızı şeritli, Doğu Alman yapımı seramik lamba. David’in bitkileri, bazıları narin ve filizli, diğerleri vahşi ve saldırgan, onları sulayan yalnızca ben olduğumdan ve ben de çoğu zaman unuttuğumdan, hepsi farklı susuzluklar içinde. Şurada burada, yolculuklarımızda edindiğimiz şeyler –David seyahat etmeye bayılır– kitap raflarına ustaca yerleştirilmiş; en son eklenen de küçük, kırmızı bir Londra otobüsü. Kendime engel olamayıp sahillerden topladığım deniz kabukları, ince uçlu siyah mürekkepli kalemle üstlerine nereden alındıkları dikkatle yazılmış, rastgele yerlerden bulunmuş taşlar. Yıllar geçtikçe mürekkep yayılmış; bazılarının Vermont’tan, diğerlerinin Brötanya’dan olduğunu biliyorum ama hepsi gözüme aynı görünüyor. Yerde bazı tablolar var. Onları henüz asamadım, yüzleri duvara dönük.

Lauren Elkin Kimdir?

Lauren Elkin, Fransız-Amerikalı yazar ve çevirmendir. City University of New York ile Université de Paris’ten İngiliz edebiyatı doktorası, Sorbonne’dan Fransız edebiyatı yüksek lisansı yaptı. New York, Paris ve Liverpool’daki çeşitli üniversitelerde edebiyat ve yaratıcı yazarlık dersleri verdi. Elkin, şehir, sanat, kadınlık, kültür ve gündelik hayat arasındaki ilişkiler üzerine çalışmalar yapıyor. Kitap, sanat ve kültür üzerine yazıları farklı uluslararası yayınlarda yer alan Elkin, kurgu dışı eserlerinin ardından ilk romanı İskele’yi yayımladı. Roman, Society of Authors’ın McKitterick Ödülü’nde ikincilik elde etti.

Kaynaklar

Yapı Kredi Yayınları: https://www.yapikrediyayinlari.com.tr/iskele.aspx

https://www.yapikrediyayinlari.com.tr/yazarlar/lauren-elkin

The Guardian, 11 Haziran 2024: https://www.theguardian.com/books/article/2024/jun/11/scaffolding-by-lauren-elkin-review-an-erudite-first-novel-with-horny-energy

The Guardian, 20 Haziran 2024: https://www.theguardian.com/books/article/2024/jun/20/scaffolding-by-lauren-elkin-review-parallel-lives-in-paris

Diğer kitap tanıtımları için tıklayınız.