Devrim Devam Ediyor – Mustafa Kemal Atatürk

Devrim Devam Ediyor: 10 Kasım’da Atatürk’ü okumak

Her 10 Kasım’da saat dokuzu beş geçe bütün bir ülke duruyor. Hayat duruyor. Derin bir iç çekiş, derin bir üzüntü, derin bir hak veriş… Peki o sessizliğin ardında kaçımız biliyor fotoğraflardan tanıdığımız o yüzün, ezbere bildiğimiz birkaç cümlesinin ötesinde hangi sorunlarla uğraştığını, neye itiraz ettiğini, nasıl bir ülke kurmak istediğini?

Bookinton’da bugün, bir 10 Kasım’ı daha bitmeyen bir özlemle yaşarken Mustafa Kemal Atatürk’ün Devrim Devam Ediyor kitabını tanıtmak istedik… Çok yakın bir zamanda kaybettiğimiz değerli yayıncı Cem Akaş’ın yayına hazırladığı ve Ercan Çankaya’nın günümüz Türkçesine uyarladığı kitap Can Yayınları’nın Can Miras dizisinden…

“Devrim Devam Ediyor” ne anlatıyor?

Henüz Cumhuriyet ilan edilmemiş. Lozan görüşmeleri sürüyor. Askerî zaferin ardından ülkenin nasıl yönetileceği, meclisin yapısı, hilafetin konumu ve kurulması düşünülen Halk Fırkası tartışılıyor. Aradan geçen zamandan sonra sonuçlarını bildiğimiz gelişmeler, o toplantılara katılanlar içinse henüz cevap bekleyen sorular…

Mustafa Kemal, otuz beş günlük yurt gezisi sırasında 16 Ocak’ı 17 Ocak’a bağlayan gece İzmit Kasrı’nda gazetecilerle buluşuyor. Bu toplantı, Türkiye’nin kısa süre sonra yaşayacağı dönüşümlerin habercisi olarak tarihsel önem taşıyor. 19 Ocak’ta da İzmit Sinema Binası’nda halk temsilcilerinin sorularını yanıtlıyor.

Barışı, seçimleri, hükümet merkezinin neresi olacağını, meclisteki görüş ayrılıkları soruluyor. Soruların arasında geçmişin hesabı da var. Savaşın sorumluları cezalandırılacak mı? Yoksulluk ve savaş yüzünden azalan nüfus nasıl korunacak?

Bu sorular, dönemin belirsizliğini de görünür kılıyor. Tarih kitaplarında birkaç başlık altında öğrendiğimiz kuruluş sürecinin yaşanırken ne kadar çok itiraz, kaygı ve karar içerdiğini hatırlatıyor.

Zaferden sonra yapılacak işler

Kitabın içindekiler bölümüne bakmak bile konuşmaların kapsamını anlamaya yetiyor. Hilafet, millî egemenlik ve hükümet biçiminin yanında çiftçilik, demiryolları, ziraat bankaları, ticaret, sermaye, eğitim ve adliye konuları var. Hayvanların ıslahı da konuşuluyor, askerlik hizmetinin süresi de.

Bir ülkenin geleceği üzerine düşünmek böyle bir şey olmalı… Yönetimin adını koyarken tarladaki üretimi, çocuğun eğitimini, adaletin nasıl işleyeceğini de hesaba katmak. Kazanılan zaferin insanların gündelik hayatında aslında neleri değiştireceğiyle uğraşmak.

Kitabın önsözünde Atatürk’ün iyi bir hükümeti milletin varlığını koruma, refahını ve mutluluğunu sağlama ölçütleriyle değerlendirdiğine dikkat çekiliyor. Buradan yola çıkıldığında ise konuşmaların siyasal düzen tartışmasını halkın nasıl yaşayacağı sorusuna bağladığı da açıkça anlaşılmakta.

“Üç yılda esaslı bir devrimin tamamlanacağını düşünmek hata olur.”

Bu söz kitabın adını aldığı konuşmadan…

Bu sözde zaferden sonra da işin bitmediğini, aksiliklerin çıkabileceğini bilen, dönüşümün zaman alacağını söyleyen bir irade var. Atatürk, aynı konuşmada ölçüyü memleketin kalkınmasına, milletin zenginleşmesine getiriyor. Devrimin başarısını insanların yaşayacağı hayatla birlikte düşünüyor.

Devrim Devam Ediyor Atatürk’ün sözlerini tek tek alıntılamanın ötesine geçmek için gerçek bir fırsat. Hangi sorulara cevap verdiğini, sözlerini hangi ve ne tür tartışmaların içinde söylediğini, karşısındakileri neye ikna etmeye çalıştığını görmeye imkân tanıyor.

Doğrusu şu ki; bir cümleyi sevmekle o cümlenin arkasındaki düşünceyi anlamak arasında emek isteyen uzun bir mesafe var. 10 Kasım, işte o mesafeyi biraz olsun kapatacağımız bir gün olabilir. Bugün ve bundan sonra onu anarken, önüne gelen soruları, onlara verdiği cevapları öğrenmeye ve gerçek mücadelesini biraz daha anlamaya zaman ayırabiliriz. Saat dokuzu beş geçe duyduğumuz özleme sayfaların başında göstereceğimiz dikkati de ekleyebiliriz.